User Tools

Site Tools


31-t-ng-gi-o-ph-n-th-nh-ph-h-ch-minh-la-gi

Tổng giáo phận Thành phố Hồ Chí Minh (tiếng Latinh: Archidioecesis Hochiminhopolitana[1], vẫn còn phổ biến với tên gọi Tổng giáo phận Sài Gòn) là một tổng giáo phận Công giáo ở Việt Nam. Đây là tổng giáo phận có lịch sử lâu đời và vị trí đặc biệt trong Công giáo tại Việt Nam. Hiện tại, địa giới của nó là phần lớn Thành phố Hồ Chí Minh (ngoại trừ huyện Củ Chi). Nhà thờ chính tòa là Nhà thờ Đức Bà Sài Gòn, tước hiệu Đức Mẹ Vô Nhiễm Nguyên Tội, Tổng giáo phận hiện đang trống tòa và có hai giám mục phụ tá là Giuse Đỗ Mạnh Hùng (từ 2016, kiêm Giám quản Tông tòa từ 2018) và Louis Nguyễn Anh Tuấn (từ 2017). Ngày 8 tháng 3 năm 2018, Giám mục Đỗ Mạnh Hùng được chọn làm Giám quản Tông Tòa Tổng giáo phận.

Năm 2014, Tổng Giáo phận Thành phố Hồ Chí Minh có khoảng 684.000 giáo dân (chiếm 9,2%), 724 linh mục.[2][3] khiến cho đây là địa bàn có số lượng người Công giáo đông thứ nhì tại Việt Nam, chỉ sau Giáo phận Xuân Lộc.

Bối cảnh Công giáo trong vùng lãnh thổ[sửa | sửa mã nguồn]

Tòa Tổng giám mục Thành phố Hồ Chí Minh ở đường Nguyễn Đình Chiểu, Quận 3.

Lịch sử Công giáo tại Việt Nam ghi nhận rằng, một nhà thừa sai truyền giáo tên là Inêkhu đã đặt chân đến vùng đất Bùi Chu của lãnh thổ Việt Nam vào năm 1533, khi đó là Nhà Lê trung hưng. Tuy nhiên, bên cạnh đó vào năm 1550, cũng có nhà thừa sai thuộc Dòng Đa Minh là linh mục Juan de la Cruz đặt chân đến vùng đất Hà Tiên ngày nay (khi ấy còn thuộc Đế quốc Khmer). Đến năm 1585, những linh mục thuộc dòng Phanxicô đã có mặt trên vùng đất mà ngày nay là Sài Gòn-Thành phố Hồ Chí Minh, cụ thể là ở khu vực Chợ Quán. Cũng trong giai đoạn này, Chúa Nguyễn đã kiểm soát được phần lãnh thổ phía Nam sông Gianh, gọi là Đàng Trong. Từ năm 1641 đến 1645, khi chúa Nguyễn ra chỉ dụ cấm đạo Công giáo thì một số giáo dân từ miền Trung Việt Nam di tản vào miền Nam để lánh nạn và làm ăn sinh sống. Họ hợp thành những cộng đoàn tín hữu Công giáo đầu tiên ở miền Nam, và tập trung quanh khu vực Sài Gòn ngày nay như tại Chợ Quán, Gia Định, Lái Thiêu, Bến Gỗ, và Long Thành.

Giáo phận Đàng Trong[sửa | sửa mã nguồn]

Năm 1624, nhà thừa sai thuộc Dòng Tên là Alexandre de Rhodes (tên Việt là Đắc Lộ) cũng đến Đàng Trong. Sau khi nỗ lực truyền đạo và quan sát được tình hình, vào năm 1659, ông đã vận động Thánh Bộ Truyền giáo của Tòa Thánh xin Giáo hoàng Alexanđê VII thành lập hai giáo phận Tông Tòa là Đàng Ngoài và Đàng Trong (vùng đất thành phố Hồ Chí Minh ngày nay được coi là hạt nhân của Giáo phận Đàng Trong rộng lớn lúc đó). Đến năm 1698, Sài Gòn chính thức được thành lập như một đơn vị hành chính thuộc quyền Nhà Nguyễn (Việt Nam) thì vùng đất này thu hút thêm nhiều giáo dân Công giáo đến sinh sống. Sang thế kỷ 18, các tu sĩ Dòng Phanxicô hiện diện nhiều hơn ở vùng này, thậm chí họ còn mở mang đến các vùng xa hơn như Mỹ Tho và Hà Tiên. Vào năm 1747, tổng số giáo dân ở đây khoảng 5.500 người.

Giáo phận Tây Đàng Trong[sửa | sửa mã nguồn]

Ngày 17 tháng 5 năm 1844, Giáo hoàng Grêgôriô XVI quyết định phân chia giáo phận Đàng Trong thành hai giáo phận mới là: Đông Đàng Trong (với Quy Nhơn làm trung tâm) và Tây Đàng Trong (bao gồm Nam Kỳ Lục tỉnh với Sài Gòn là trung tâm, sáp nhập thêm cả Campuchia vào đó) với khoảng 23.000 giáo dân. Đến năm 1850, lãnh thổ Campuchia tách ra khỏi Giáo phận Tây Đàng Trong để thành lập nên Giáo phận Cao Miên. Năm 1868, hai tỉnh Hà Tiên và Châu Đốc sáp nhập vào Giáo phận Cao Miên, địa giới của Giáo phận Tây Đàng Trong chỉ còn bốn tỉnh: Biên Hòa, Gia Định, Định Tường và Vĩnh Long. 12 giáo hạt trong giáo phận là: Ðất Ðỏ, Tân Triều, Lái Thiêu, Thủ Ðức, Thị Nghè, Chợ Lớn, Thủ Ngữ, Xoài Mít, Cái Nhum, Cái Mơm, Bãi San và Ðầm Nước.[4]

Khi đã được ổn định, giám mục cai quản thiết lập các cơ sở Công giáo tại giáo phận như: Dòng Mến Thánh Giá Chợ Quán (1852), mời Dòng Thánh Phaolô thành Chatres đến (1860), mời Dòng Cát Minh nữ đến (1861), xây Chủng viện Thánh Giuse Sài Gòn ở vị trí hiện nay, thành lập họ đạo Sài Gòn. Các giám mục kế nhiệm cũng đã mời Dòng La San đến mở trường Công giáo và Colombert (tên Việt: Mỹ) xây dựng nhà thờ chính tòa năm 1877.

Giáo phận Sài Gòn[sửa | sửa mã nguồn]

Tượng Đức Mẹ Hòa bình và hai tháp chuông nhà thờ Đức Bà.

Ngày 3 tháng 12 năm 1924, giáo phận tông tòa Tây Ðàng Trong được đổi tên thành giáo phận tông tòa Sài Gòn. Đến ngày 8 tháng 1 năm 1938, Giáo phận Sài Gòn lại tách một phần đất của mình để thành lập Giáo phận Vĩnh Long (gồm tỉnh Vĩnh Long, Bến Tre, Trà Vinh, Sa Ðéc) và một phần tỉnh Cần Thơ). Đến năm 1954 xảy ra cuộc di cư vào Nam, phần lớn giáo dân Công giáo di cư tìm đến định cư ở Giáo phận Sài Gòn khiến cho số lượng giáo dân của nó tăng vọt.

Tổng giáo phận Sài Gòn[sửa | sửa mã nguồn]

Ngày 24 tháng 11 năm 1960, Giáo hoàng Gioan XXIII thiết lập Hàng Giáo phẩm Việt Nam với ba giáo tỉnh: Hà Nội, Huế và Sài Gòn. Giáo phận Sài Gòn vì có vị thế quan trọng về tôn giáo lẫn chính trị ở miền Nam Việt Nam nên được nâng cấp thành tổng giáo phận Sài Gòn ngay trong dịp này và trở thành trung tâm của Giáo tỉnh Sài Gòn. Năm 1963, giáo phận Sài Gòn đã có gần 567.455 giáo dân với 583 linh mục triều, 25 linh mục dòng, 503 nam tu, gần 2000 nữ tu với 263 giáo xứ và 284 giáo họ. Năm 1965, Tòa Thánh tách đất từ tổng giáo phận Sài Gòn để thành lập giáo phận Phú Cường và giáo phận Xuân Lộc.

Tổng giáo phận Thành phố Hồ Chí Minh[sửa | sửa mã nguồn]

Ngày 2 tháng 7 năm 1976, Quốc hội nước Cộng hoà Xã hội Chủ nghĩa Việt Nam đã chính thức đổi tên thành phố Sài Gòn thành Thành phố Hồ Chí Minh. Năm 2003, Toà Tổng Giám mục Sài Gòn được đặt làm Toà Hồng y đầu tiên ở miền Nam Việt Nam.[5] Đến năm 2010, trong vòng 50 năm từ năm thành lập 1960, đã có thêm 101 họ đạo mới thành lập tại Tổng giáo phận.

Từ khi được thành lập vào năm 1844 đến nay, tổng giáo phận này trải qua các tên gọi: Giáo phận Tây Đàng Trong (1844 - 1924) [6][7][8] Giáo phận Sài Gòn (1924 - 1960), rồi Tổng giáo phận Sài Gòn (1960 - 1976),[6][9][10] Tổng giáo phận Thành phố Hồ Chí Minh (1976 - nay).[6] Hiện nay, việc sử dụng tên gọi Tổng giáo phận Sài Gòn hay Tổng giáo phận Thành phố Hồ Chí Minh gây tranh cãi và không nhất quán. Có xu hướng trung dung gọi ghép là Tổng giáo phận Sài Gòn - Thành phố Hồ Chí Minh.[11]

Các danh địa trong tổng giáo phận[sửa | sửa mã nguồn]

Nhà thờ chính tòa[sửa | sửa mã nguồn]

Tòa Tổng giám mục[sửa | sửa mã nguồn]

Thánh địa hành hương[sửa | sửa mã nguồn]

Các nhà thờ và tu viện lớn[sửa | sửa mã nguồn]

Danh sách[sửa | sửa mã nguồn]

Ghi chú:

  • Hồng y.png: Hồng y
  • Tổng giám mục.png: Tổng giám mục (phó)
  • Giám mục phụ tá.png: Giám mục phụ tá hoặc Giám quản Tông Tòa, Đại diện Tông Tòa

Giáo phận là nơi tổ chức nhiều sự kiện quốc tế, quốc gia lớn có ý nghĩa quan trọng như:

  • Ủy ban Thánh nhạc Hội thảo Thánh nhạc toàn quốc lần thứ 29, 30.[12][13]
  • Đại hội các Giám mục châu Á lần thứ 10 sẽ diễn ra vào tuần lễ thứ ba của tháng 10 năm 2012, tại Trung tâm Mục vụ của Tổng giáo phận Thành phố Hồ Chí Minh.[14]

Hình ảnh[sửa | sửa mã nguồn]

  • Hình ảnh về chức vụ Tổng giám mục Tổng giáo phận Thành phố Hồ Chí Minh hay một Giám mục Giám quản Tông tòa tương đương:
  • Hình ảnh về các Giám mục từng giữ chức Tổng giám mục Phó Tổng giáo phận Thành phố Hồ Chí Minh:
  • Hình ảnh các đời Giám mục Phụ tá của Tổng giáo phận Thành phố Hồ Chí Minh:
  • ROMAN CATHOLIC ARCHDIOCESE OF HO CHI MINH CITY, LAMBERT M. SURHONE, MARIAM T. TENNOE, SUSAN F. HENSSONOW, Betascript Publishing, 2010, ISBN 6133631112, 9786133631113
31-t-ng-gi-o-ph-n-th-nh-ph-h-ch-minh-la-gi.txt · Last modified: 2018/11/07 17:12 (external edit)